Nitabo

Eén van de redenen waarom ik voor de Tsugaru stijl shamisen heb gekozen is Nitaboh (1857-1928). Nitaboh, of Akimoto Nitaroo, is een legendarische shamisenspeler, eigenlijk de grondlegger van de Tsugaru stijl. Het is echter moeilijk vast te stellen wat er wel en niet waar is rondom zijn persoon.

In zijn boek The Spirit of Tsugaru besteed Groemer maar weinig woorden aan Nitaboh. De enige enigszins romantische weergave van zijn leven komt van de Japanse auteur Daijoo Kazuo.

Het verhaal gaat dat Nitaboh op jonge leeftijd vanwege een ziekte blind werd. In die tijd en daarna konden blinden alleen als muzikant, masseur of door acupunctuur wat geld of rijst verdienen. Nitaboh ging als shamisenspeler in de leer bij een vrouwelijke shamisenspeler, of goze.

Nitaboh gaf een nieuwe draai aan de klassieke volksliedjes door harder op het vel te slaan en sneller en intenser te spelen. Dat leverde hem zowel waardering als afgunst op. Op een dag zou hij zo hard op zijn instrument hebben geslagen dat het in stukken brak. Hij liet een grotere, zwaardere shamisen maken die niet zo snel zou breken.

Het kwam ook vaak voor dat blinde mannen en vrouwen met elkaar trouwden om samen de kost te kunnen verdienen. Nitaboh trouwde een miko, een sjamaan die voor geld als medium op kon treden. Om in trance te raken schudden miko met kralen of schelpen, en sommigen sloegen weer op de pees van een boog.

Nitaboh raakte hierdoor geïntrigeerd. Hij plaatste een extra dikke snaar op zijn shamisen. Door deze krachtig aan te slaan kon hij zijn ego opheffen zodat de goden via hem op de shamisen konden spelen. Vooral dit detail deed mij besluiten voor de Tsugaru stijl te gaan, maar daarover een andere keer meer.

Ik ontdekte onlangs dat er een tekenfilm over Nitaboh is gemaakt, waarschijnlijk gebaseerd op het boek van Daijoo. Hij is nog niet op DVD uit dus ik heb hem nog niet kunnen zien. Er is echter een fragment uit de film op Youtube verschenen, het geeft een mooi beeld van het effect dat zijn revolutionaire stijl op luisteraars had. In de Links heb ik ook de link naar de officiele filmsite geplaatst. Enjoy!



P.S. Shamisen virtuoos Agatsuma Hiromitsu is verantwoordelijk voor de muziek in de film. Nitaboh "speelt" hier Tsugaru Jongara Bushi, de versie die op Agatsuma's debuutalbum Agatsuma is verschenen.